750 lat Tradycji Górniczych Złotego Stoku

110,00 zł

Słowo wstępne

Złoty Stok przez blisko osiem wieków zajmował szczególne miejsce na mapie górnictwa kruszcowego na Dolnym Śląsku. Wielowiekowa eksploatacja złota i rud arsenu pozostawiła po sobie bogate dziedzictwo materialne i niematerialne, stanowiące dziś ważny przedmiot badań naukowych.

Obchodzona w 2023 roku 750 rocznica wystawienia przez księcia Henryka IV Probusa dokumentu zezwalającego cystersom z Kamieńca Ząbkowickiego na prowadzenie prac górniczych w okolicach dzisiejszego Złotego Stoku, stała się impulsem do zorganizowania w dniach 28-29 października 2023 roku międzynarodowej konferencji naukowej.

Wydarzenie to zgromadziło badaczy reprezentujących różne dziedziny; historię, archeologię, geologię, tworząc przestrzeń do interdyscyplinarnej wymiany wiedzy i doświadczeń, jak również stało się okazją do refleksji nad znaczeniem tego ośrodka wydobywczego, którego rozwój przez stulecia wpływał na kształtowanie lokalnej gospodarki, struktur społecznych oraz krajobrazu kulturowego regionu.

W prezentowanym tomie znalazło się piętnaście artykułów przygotowanych przez pracowników Uniwersytetu Wrocławskiego, Politechniki Wrocławskiej, Uniwersytetu w Hradec Králové, Archiwum Państwowego w Katowicach oraz Archiwum Państwowego we Wrocławiu, które podejmują szerokie spektrum zagadnień związanych z funkcjonowaniem ośrodka górniczego w Złotym Stoku na przestrzeni dziejów. Autorzy dokonali analizy najstarszych świadectw wydobycia złota oraz rud arsenu, rozwoju technologii górniczych i hutniczych, organizacji pracy oraz zaplecza ekonomicznego. Istotnym wątkiem stała się również problematyka ochrony, rewitalizacji i popularyzacji dziedzictwa pogórniczego w kontekście współczesnym.

Mamy nadzieję, że niniejszy tom stanie się istotnym wkładem w badania nad historią górnictwa złota na Dolnym Śląsku, a także przyczyni się do upowszechnienia wiedzy o Złotym Stoku jako miejscu o wyjątkowym znaczeniu historycznym i kulturowym.

Publikacja kierowana jest zarówno do środowiska naukowego, jak i do wszystkich czytelników zainteresowanych dziejami górnictwa oraz dziedzictwem regionu.

Elżbieta Szumska – Kopalnia Złota w Złotym Stoku
Bartosz Grygorcewicz – Archiwum Państwowe we Wrocławiu
Leszek Więckowski – Prezes Fundacji Księstwo Ziębickie

Spis treści

Słowo wstępne

Rafał Eysymontt (Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego)
Złoty Stok. Miasto na zakręcie

Martin Šandera (Filozofická fakulta, Univerzita Hradec Králové)
Henryk Ziębicki i Złoty Stok

Karolina Wojtucka, Daniel Wojtucki (Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego)
Szubienica, pręgierz i urząd kata we wczesnonowożytnym Złotym Stoku

Piotr Romanowski, Elżbieta Szumska (Kopalnia Złota w Złotym Stoku)
Güttlerów śląski sen o bogactwie

Marcin Dziedzic (Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu)
Organizacje działające w Złotym Stoku w okresie międzywojennym

Piotr Sroka (Zakład Narodowy im. Ossolińskich)
Złoty Stok w reportażu prasowym z lat 1957–1970

Bartosz Grygorcewicz (Archiwum Państwowe we Wrocławiu)
750 lat tradycji górniczych Złotego Stoku w świetle materiałów archiwalnych przechowywanych w Archiwum Państwowym we Wrocławiu oraz Oddziale w Kamieńcu Ząbkowickim

Michał Stysz (Archiwum Państwowe w Katowicach)
Najstarsze ślady górnictwa rud metali w Górach Złotych na podstawie źródeł archiwalnych i badań terenowych

Krzysztof Krzyżanowski
Katastrofa górnicza Anno Domini 1565 „Archiwalne śledztwo”

Tomasz Przerwa (Instytut Historyczny Uniwersytetu Wrocławskiego)
Złotostockie wapiennictwo – ostatnie dekady

Michał Stysz (Archiwum Państwowe w Katowicach)
Początki urabiania skał czarnym prochem w Złotym Stoku i Srebrnej Górze na tle innych ośrodków górniczych w Europie

Dariusz Wójcik
Górnicze poszukiwania chryzoprazów w okolicach Braszowic

Jerzy Organiściak
Historia górnictwa w Szklarach koło Ząbkowic Śląskich

Stanisław Madej (Instytut Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego)
Zarys budowy geologicznej i mineralizacji północnej części Gór Złotych (rejon Złotego Stoku)

Paweł P. Zagożdżon Katarzyna D. Zagożdżon
(Politechnika Wrocławska Wydział Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii)
Badania geologiczne w dawnych kopalniach Złotego Stoku i Srebrnej Góry jako metoda dokumentowania geologicznego dziedzictwa regionu